Praca w upały 2026. Prawa pracowników i obowiązki firm

Praca w upały od lat budzi wiele pytań zarówno wśród pracowników, jak i pracodawców. Wraz z kolejnymi falami wysokich temperatur wraca temat skracania czasu pracy, dodatkowych przerw czy obowiązku zapewnienia klimatyzacji. W Polsce nadal nie obowiązują jednak przepisy określające jedną maksymalną temperaturę, po której przekroczeniu wykonywanie pracy staje się automatycznie zakazane. Nie oznacza to jednak, że pracodawcy mogą ignorować zagrożenia związane z upałami. Wręcz przeciwnie – przepisy BHP nakładają na nich konkretne obowiązki, a ich zakres może być znacznie szerszy, niż wielu osobom się wydaje.

W tym artykule przeczytasz:

czy podczas upałów można legalnie skrócić dzień pracy,
kiedy pracodawca ma obowiązek zapewnić wodę i napoje,
czy brak klimatyzacji w biurze jest zgodny z prawem,
jakie obowiązki firma ma wobec pracowników pracujących na zewnątrz,
czy można odmówić pracy w ekstremalnie wysokiej temperaturze,
jakie limity temperatur mogą pojawić się w polskich przepisach od 2027 roku,
jak zmiany klimatu wpływają na organizację pracy i obowiązki pracodawców.

Praca w upały w Polsce. Jakie przepisy obowiązują w 2026 roku?

W czerwcu 2026 roku polskie prawo nadal nie określa maksymalnej temperatury dla większości miejsc pracy. Oznacza to, że nie istnieje jeden uniwersalny próg, po którego przekroczeniu pracownik mógłby automatycznie zakończyć wykonywanie obowiązków lub zostać odesłany do domu.

Nie oznacza to jednak braku regulacji. Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz do reagowania na zagrożenia pojawiające się w środowisku pracy. W praktyce wysokie temperatury powinny być traktowane właśnie jako takie zagrożenie, szczególnie jeśli wpływają na zdrowie, samopoczucie i bezpieczeństwo zatrudnionych.

Sprawdź: ZUS zaostrza kontrole L4. Nowe zasady już obowiązują

Kiedy pracodawca musi zapewnić wodę i napoje?

To jeden z niewielu obszarów, w których polskie przepisy wskazują konkretne wartości temperatur. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpłatne napoje, gdy temperatura przekracza:

25°C podczas pracy na otwartej przestrzeni,
28°C w pomieszczeniach pracy.

Napoje powinny być dostępne przez cały czas wykonywania obowiązków i w ilości odpowiadającej potrzebom pracowników. Nie mogą być finansowane przez zatrudnionych ani zastępowane dodatkiem pieniężnym.

Jasne biuro z dużymi oknami i stanowiskami pracy. Fotografia ilustruje warunki pracy w pomieszczeniach podczas wysokich temperatur. Praca w upały wiąże się z obowiązkami dotyczącymi bezpieczeństwa, napojów i komfortu pracowników. — fot. Unsplash

Wysoka temperatura w biurze. Czy klimatyzacja jest obowiązkowa?

Wbrew popularnemu przekonaniu przepisy nie nakładają na pracodawców obowiązku montażu klimatyzacji. Nie oznacza to jednak, że firma może całkowicie zignorować problem przegrzewających się pomieszczeń.

Jeżeli w budynku funkcjonuje klimatyzacja lub wentylacja, urządzenia muszą działać prawidłowo i nie mogą stwarzać dodatkowych zagrożeń dla zdrowia pracowników. Pracodawca powinien również ograniczać nadmierne nagrzewanie wnętrz poprzez stosowanie odpowiednich osłon okiennych, zacienianie pomieszczeń czy poprawę cyrkulacji powietrza.

W wielu organizacjach coraz częściej stosowane są także rozwiązania organizacyjne. Należą do nich między innymi wcześniejsze rozpoczynanie pracy, większa elastyczność godzinowa czy możliwość wykonywania obowiązków zdalnie podczas najbardziej upalnych dni.

Praca w upały na zewnątrz. Jak chronieni są pracownicy?

Najbardziej narażone na skutki wysokich temperatur są osoby wykonujące pracę na otwartej przestrzeni. Dotyczy to między innymi pracowników budowlanych, magazynowych, logistycznych, rolnych czy części personelu handlowego.

W takich przypadkach samo zapewnienie wody nie zawsze jest wystarczające. Pracodawca powinien również organizować pracę w sposób ograniczający obciążenie cieplne organizmu. Może to oznaczać zmianę harmonogramów, zwiększenie liczby przerw, rotację pracowników między stanowiskami lub zapewnienie miejsc odpoczynku chronionych przed słońcem.

Eksperci BHP zwracają uwagę, że zagrożenie wynika nie tylko z temperatury powietrza. Znaczenie mają również promieniowanie słoneczne, wilgotność oraz intensywność wykonywanej pracy. To właśnie połączenie tych czynników najczęściej prowadzi do przegrzania organizmu, odwodnienia lub udaru cieplnego.

Czy pracodawca może skrócić czas pracy?

Polskie przepisy nie przewidują obowiązkowego skrócenia czasu pracy po osiągnięciu określonej temperatury. Firmy mają jednak możliwość samodzielnego wprowadzania rozwiązań, które poprawiają bezpieczeństwo zatrudnionych.

Najczęściej stosowane działania obejmują:

dodatkowe przerwy regeneracyjne,
skrócenie dnia pracy,
przesunięcie godzin wykonywania obowiązków na chłodniejsze pory dnia,
ograniczenie najbardziej wymagających zadań w godzinach największego nasłonecznienia,
czasowe przejście na pracę zdalną w przypadku stanowisk biurowych.

Warto podkreślić, że dodatkowe przerwy lub skrócenie czasu pracy wprowadzane z powodów BHP nie powinny skutkować obniżeniem wynagrodzenia pracownika.

Czy pracownik może odmówić pracy w upale?

Sama wysoka temperatura nie daje automatycznie prawa do przerwania pracy. Kodeks pracy przewiduje jednak sytuacje, w których pracownik może powstrzymać się od wykonywania obowiązków.

Dzieje się tak wtedy, gdy warunki pracy nie spełniają wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. W praktyce może to dotyczyć również skrajnych sytuacji związanych z upałem, szczególnie gdy pracodawca nie zapewnia podstawowych środków ochronnych lub ignoruje realne zagrożenia.

Każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie. Znaczenie mają charakter wykonywanej pracy, stan zdrowia pracownika, warunki środowiskowe oraz możliwość ograniczenia ryzyka przez pracodawcę.

Nadchodzą zmiany. Rząd planuje nowe limity temperatur

Od kilku lat trwają prace nad przepisami, które po raz pierwszy wprowadziłyby maksymalne temperatury dopuszczalne podczas pracy. Projekt zakłada między innymi:

maksymalnie 35°C w pomieszczeniach pracy,
maksymalnie 32°C podczas części prac fizycznych wykonywanych na otwartej przestrzeni.

Zgodnie z aktualnymi założeniami nowe regulacje mogą wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku.

Praca w upały staje się jednym z największych wyzwań rynku pracy

Rosnąca liczba dni z temperaturami przekraczającymi 30°C sprawia, że temat bezpieczeństwa pracy podczas upałów przestaje być jedynie sezonową dyskusją. Coraz częściej staje się realnym wyzwaniem organizacyjnym dla firm działających zarówno w sektorze przemysłowym, jak i usługowym.

Dla pracodawców oznacza to konieczność dostosowywania miejsc pracy do nowych warunków klimatycznych. Dla pracowników – większą świadomość swoich praw oraz obowiązków pracodawcy. Choć przepisy nie przewidują jeszcze sztywnych limitów temperatur, już dziś jasno wskazują, że praca w upały nie może odbywać się kosztem zdrowia i bezpieczeństwa zatrudnionych.