Nadchodzi rewolucja w prawach konsumenta. Już wkrótce naprawa zepsutego sprzętu może stać się i łatwiejsza, i opłacalna. Wszystko za sprawą unijnych przepisów dotyczących tzw. prawa do naprawy, które mają ograniczyć ilość elektroodpadów i zmusić producentów do zwiększania odpowiedzialności za sprzedawane urządzenia. Polska ma czas do 31 lipca 2026 roku, aby wdrożyć nowe przepisy.
W tym artykule przeczytasz:
- czym jest prawo do naprawy i jakie zmiany wprowadzi w Polsce,
- kiedy nowe przepisy dotyczące naprawy sprzętu zaczną obowiązywać,
- jakie urządzenia obejmie unijna dyrektywa Right to Repair,
- czy naprawa zepsutego sprzętu będzie tańsza i łatwiej dostępna,
- o ile może wydłużyć się ochrona konsumenta po naprawie,
- jakie kary grożą firmom za łamanie nowych przepisów.
Naprawa zamiast wymiany. Klienci chcieli tej zmiany od lat
Naprawa zamiast wymiany wkrótce ma stać się łatwiejsza i bardziej opłacalna. To dobra wiadomość dla klientów, którzy od lat czekali na tę zmianę. Rosnące ceny nowych urządzeń sprawiły, że konsumenci zaczęli kwestionować sens zakupu nowego urządzenia przy każdej awarii. Co ciekawe, częstym problemem nie były wyłącznie koszty zakupu nowego produktu, ale ograniczony dostęp do części zamiennych, wysokie ceny serwisu czy nawet konstrukcje, które utrudniały lub uniemożliwiały naprawę.
„Wyrzucone produkty to często dobra nadające się do naprawy, ale przedwcześnie wyrzucane. Według Komisji Europejskiej przedwczesna utylizacja dóbr konsumpcyjnych nadających się do użytku generuje 261 milionów ton emisji ekwiwalentu CO2, zużywa 30 milionów ton zasobów i generuje 35 milionów ton odpadów w UE każdego roku”
– tłumaczy European Parliamentary Research Service (EPRS).
Sprawdź też: UOKiK bierze się za promocje znanych marek modowych. Grożą im ogromne kary
Prawo do naprawy i dodatkowe 12 miesięcy ochrony – co się zmieni?
Nowe przepisy wynikają z unijnej dyrektywy Right to Repair (R2R), która weszła w życie 30 lipca 2024. Wkrótce, bo 31 lipca 2026, minie termin na implementację nowych przepisów w państwach członkowskich. Celem jest przede wszystkim wydłużenie żywotności produktów i ograniczenie liczby elektroodpadów.
Największa zmiana dotyczy obowiązków producentów wybranych kategorii sprzętów, takich jak smartfony, tablety, pralki, suszarki czy hulajnogi elektryczne. Zgodnie z unijnymi przepisami firmy będą zobowiązane do zapewnienia możliwości naprawy wybranych urządzeń również po zakończeniu gwarancji.
Do tego, jeśli konsument zdecyduje się na naprawę produktu w ramach ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy, okres tej ochrony zostanie wydłużony o 12 miesięcy. Unijna dyrektywa ma również zapewnić łatwiejszy dostęp do informacji o kosztach naprawy. Jednocześnie niezależne serwisy zyskają szerszy dostęp do części zamiennych oraz dokumentacji potrzebnej do serwisowania urządzeń.
UOKiK i Inspekcja Handlowa na straży nowych praw konsumentów
Na straży nowych praw konsumentów i egzekwowania prawa do naprawy staną przede wszystkim UOKiK oraz Inspekcja Handlowa. Ich zadaniem będzie kontrolowanie, czy producenci (również firmy spoza UE, które sprzedają tu swoje produkty) wywiązują się z obowiązków związanych z naprawą urządzeń, dostępnością części zamiennych i przekazywaniem konsumentom wymaganych informacji.
UE zapowiada również uruchomienie specjalnej platformy, będącej rozszerzeniem portalu „Twoja Europa”. Zgodnie z planem powinna wystartować w 2027 roku.
„Nowa europejska platforma internetowa dla warsztatów pomoże konsumentom nawiązać kontakt z warsztatami. Platforma będzie podzielona na sekcje dla każdego państwa członkowskiego, ułatwiając konsumentom znalezienie dostępnych ofert i zwiększając widoczność warsztatów”
– czytamy.
Firmom, które nie dostosują się do nowych wymogów, mogą grozić kary finansowe sięgające nawet 20 tysięcy zł. W przypadku ponownego naruszenia przepisów – kara może wzrosnąć nawet do 40 tysięcy zł.
Może Cię zainteresować: Urządzenia tech-beauty pod lupą. Hity pielęgnacji czy kosztowna iluzja?
FAQ
Czym jest prawo do naprawy?
Prawo do naprawy to unijne przepisy, które mają ułatwić naprawę elektroniki i sprzętu AGD oraz wydłużyć ich żywotność.
Czy naprawa sprzętu będzie darmowa?
Nie. Nowe przepisy nie gwarantują bezpłatnych napraw po gwarancji, ale mają sprawić, że będą one łatwiej dostępne i bardziej opłacalne.
Kiedy prawo do naprawy zacznie obowiązywać w Polsce?
Polska ma czas do 31 lipca 2026 roku na wdrożenie unijnej dyrektywy do krajowych przepisów.
Jakie urządzenia obejmie prawo do naprawy?
Regulacje obejmą m.in. smartfony, telefony komórkowe, pralki, lodówki, zmywarki, suszarki, odkurzacze i wybrane urządzenia elektroniczne.
Zdjęcie główne: Spotlight Launchmetrics
